Wie denkt dat Spanje alleen draait om de siësta en rustig bakken op het strand, is nog nooit in maart in de regio Valencia geweest. Maak borst maar nat (of eigenlijk: houd je oren dicht), want Las Fallas is het grootste feest van de ‘Comunidad Valenciana’. Ik mocht in 2013 voor het eerst kennismaken met dit feest. En ook nu – vanuit mijn thuisbasis in Xàtiva – maak ik dit spektakel weer mee. Ik vertel je in dit artikel alles over Las Fallas en onze ervaringen hiermee.
Alles over Las Fallas
Wat is Las Fallas?
Het woord Falla stamt af van het Latijnse facula, wat ‘fakkel’ betekent. In het oud-Valenciaans werd het woord gebruikt voor de fakkels die op wachttorens of tijdens feesten werden aangestoken. De oorsprong ligt bij de timmermannen uit de middeleeuwen. In de winter werkten zij bij het licht van houten lantaarns (parots). Zodra de lente begon en de dagen langer werden, hadden ze die niet meer nodig en verbrandden ze het houtafval en de lantaarns op straat ter ere van hun patroonheilige, San José (Sint Jozef).
Tegenwoordig wordt tijdens Las Fallas de komst van de lente wordt gevierd. In Valenciaanse steden verschijnen gigantische kunstwerken van piepschuim en hout (de Fallas), die op de laatste nacht (La Cremà) ritueel worden verbrand.
De kunstwerkjes tijdens Las Fallas
Las Fallas heeft best wat weg van carnaval. Veel evenementen zijn overdag en het kent meer gelijkenissen. Zo heeft carnaval optochten en praalwagens, Las Fallas heeft fallas met niñots.
Het hele jaar bouwen fallasverenigingen aan deze kunstwerken. Voordat fallas begint, stelt iedere vereniging hun allerbeste pop (hun beste niñot) tentoon in een museum of zaal. Het publiek mag stemmen welke niñot ze het mooist vinden. De winnaar is de Ninot Indultat: de pop die gratie krijgt. Tussen 16 en 19 maart worden de Fallas tentoongesteld in de Valenciaanse steden – waar ze ook weer worden beoordeeld met prijzen. Op 19 maart worden alle Fallas verbrand tijdens la crèma, met uitzondering van die specifieke niñot. Die wordt van het vuur ‘gered’ bijgezet in het Fallas Museum.
Falleras en falleros
Er is daarnaast nog een gelijkenis met carnaval: de prins(es) en de fallera/o.
Als je gedurende het jaar door Valencia loopt, is de kans groot dat je vrouwen met grote knotten aan de zijkant en wijde jurken ziet rondlopen. Dit zijn de ‘falleras’. Zij worden door hun fallas vereniging benoemd om het boegbeeld van Fallas te zijn voor het betreffende jaar. Er is een Fallera mayor (voor de volwassenen) en een Fallera infantil (voor de kinderen).
Zij offereren bloemen tijdens de ‘ofrenda’, wonen gedurende het jaar speciale evenementen bij, geven opdracht voor de ‘Mascletà’ en steken de lont aan tijdens ‘la Crema’.
Het programma tijdens Las Fallas
Lijkt het je leuk om een keer Las Fallas bij te wonen? Tussen 1 en 19 maart vindt het plaats, waarbij het echte feest tussen 15 en 19 maart plaatsvindt. Dit zijn de belangrijkste evenementen tijdens die periode:
1 t/m 14 maart: de start van Fallas
De Fallas-maand begint. In onze eigen woonplaats Xàtiva zie je hier en daar een ‘Fallera’ lopen en in de scholen wordt het in de aanloop ernaartoe gevierd.
In de stad Valencia wordt vanaf 1 maart dagelijks ‘La Mascletà’ gehouden. Dit is knalvuurwerk op Plaza del Ayuntamiento in de hoofdstad (het stadhuisplein). Het gaat niet om de kleuren, maar om de trillingen en het ritme. Het is echt bi-zar om mee te maken: het gaat zó hard en je weet niet wat je meemaakt als je daar staat. Houd je mond een beetje open, zeker als je dichtbij staat: de knallen kunnen zelfs zorgen voor beschadigingen aan je trommelvlies. De Valencianen knipperen niet bij deze harde knallen. Mijn tip: iets verder weg staan ;-). Wel de lusten, niet de lasten.
In deze periode zijn ook de ‘Cabalgata’ (optochten) voor zowel de volwassenen als kinderen. Hierbij wordt de spot gedreven met de politiek en de actualiteit. (En lijkt dus heel erg op de optocht tijdens carnaval!). Dit zie je in verschillende Valenciaanse steden terug.
15 & 16 maart: la Plantà (de grote opbouw)
Op 15 maart begint Las Fallas écht. Op die dag moeten de “Fallas Infantiles” ‘s ochtends klaarstaan. Op 16 maart moeten de grote monumenten moeten om 08:00 uur ‘s ochtends volledig opgebouwd zijn. De jury komt langs om de prijzen te verdelen. Het is vanaf nu heel tof om door de stad te struinen en de kunstwerkjes te bezichtigen.
Een van de Fallas in Xàtiva in 2026
17 & 18 maart: L’Ofrenda (Het bloemenoffer)
Voor veel locals is dit het hoogtepunt van Fallas. De falleros en falleras lopen in traditionele kledij naar het plein van de Maagd (Plaza de la Virgen in Valencia). Zij brengen bloemen (anjers) die op een gigantisch houten frame worden geplaatst, waardoor de mantel van de heilige maagd wordt gevormd.
18 op 19 maart: Nit del Foc (Nacht van het Vuur)
Ben je een vuurwerkgekkie? Dan mag je ‘Nit del Foc’ eigenlijk niet missen. Van 18 op 19 maart vindt de mooiste siervuurwerkshow plaats. In Valencia is dit zelfs een van de mooiste vuurwerkshows in de wereld. Ik heb dit in 2012 bijgewoond en ik kan beamen: dit is echt een prachtige vuurwerkshow (en ik heb persoonlijk niet zoveel met vuurwerk). Ook in andere steden – zoals Xàtiva – is er op die avond een vuurwerkshow.
19 maart: la Cremà (de verbranding)
19 maart is de laatste dag van Las Fallas (de data zijn altijd hetzelfde, dit jaar viel dat dus op donderdag – overigens tegelijk met ‘Dia del Padre’, vaderdag).
Het is ook dedag van San José: de hele dag zijn er processies en missen. ‘s Avonds worden de fallas verbrand. In Xàtiva is dit van de kinder-fallas vanaf 22.00 en de grote fallas vanaf 00.00. Op basis van de volgorde van de prijzen wordt de verbranding gepland. De falla-winnaar wordt als allerlaatste verbrand.
Denk maar niet dat het een lullig vuurtje is: er wordt een vuurwerklont aangestoken en binnen een paar minuten knalt het hele kunstwerk uit elkaar. Ik woonde dit in Valencia in 2012 bij en dit was echt bi-zar. We moesten zelfs naar achter rennen vanwege de poppen die uit elkaar knalden.
(Al gok ik dat ze inmiddels wel wat meer veiligheidsmaatregelen nemen). Wil je in kleinere steden ‘La Crema’ bijwonen maar weet je niet waar je moet zijn? Pro-tip: loop de brandweer achterna ;-).
Onze ervaringen met Las Fallas
Wil je een keer een uniek (en local) feest meemaken? Dan is Las Fallas (evenals La Tomatina) een aanrader! Ik liep stage in deze periode in 2012 in Valencia en heb het toen groots meegemaakt (inclusief de nodige drankjes en straatfeesten, dat zal je vast niet verbazen ;-)).
Nu maken we het van dichtbij mee in onze stad Xàtiva. Het eerste jaar hebben we gemist omdat we toen op vakantie waren in Zuid-Afrika. Het tweede jaar (vorig jaar) waren we net ouders geworden en hebben we het bij een rondje door de stad overdag – tijdens de rustige uurtjes – gehouden.
Dit jaar (2026) krijgen we er iets meer van mee omdat het 1) op de opvang van onze dochter werd gevierd 2) we inmiddels wat mobieler met haar zijn en omdat we hier meer mensen kennen. We zijn naar een mascletà geweest, hebben de fallas bekeken en Sander heeft afgelopen jaar La Crèma in Xàtiva bezocht. (Tja, kinderbedtijd… dus we moesten opsplitsen).
Het echte Fallas-gevoel heb je denk ik alleen als je hier heel lang woont of als je bent aangesloten bij een vereniging. Hopelijk krijgen we steeds meer mee van het feest in de komende jaren!
Wij kunnen het zeker aanraden (een combi van zowel Fallas in Valencia en Xàtiva). Wil je volgend jaar bij ons overnachten? Bekijk dan eens de beschikbaarheid op Finca Escondida of laat een reactie onder het artikel achter (ook leuk als je jouw Fallas-ervaringen daarin deelt!)
Hebben we je geïnspireerd om Fallas in Valencia te vieren
- Combineer je trip met een bezoek aan Finca Escondida in Xàtiva en boek hier je verblijf.
- Vraag een American Express creditcard aan via deze link en ontvang gratis punten (afhankelijk van de kaart die je kiest) die je kunt inruilen voor vliegpunten. Deze kaart kun je na een jaar beëindigen. Je spaart ook punten als je betaalt met je Amex-kaart in winkels en online.
- Meld je aan via deze link voor Cashback XL. Boek je Booking.com-verblijf via deze link en ontvang een deel van de commissie terug. Geldt ook voor andere aankopen!
- Bestel de Lonely Planet van Andalusië op Bol.com en bereid jezelf voor
- Je levensstijl helemaal omgooien en als digital nomad naar Spanje? Dan mag je onze ultieme digital nomad guide niet missen!
- Geen enkel reisverslag missen? Laat hieronder je e-mailadres achter en ontvang een automatische mail bij een nieuw reisverslag. Je kunt je hier altijd weer voor uitschrijven.
