Emigreren betekent voor de meesten toch een nieuw leven beginnen, met een schone lei.
De meeste mensen die wij persoonlijk kennen, emigreren vanuit Nederland naar een ander land. Wij deden het net even anders: wij hadden jarenlang rondgereisd en vonden juist weer een thuisbasis in Spanje. We waren gewend aan lang periodes uit Nederland weg zijn, gemis en veel 1-op-1-tijd metelkaar. Daardoor voelde het alsof we dat ’emigreren wel even zouden doen’.
Dat bleek vies tegen te vallen: van een ‘vrij’ leven naar een plek met verantwoordelijkheden, een vast netwerk moeten opbouwen en gebonden aan een hypotheek. Dat was een grotere omslag dan we hadden kunnen bedenken. Het mentale deel hadden we onderschat.
We spraken met een specialist op dit gebied erover:
Emigreren is hét moment om jezelf opnieuw uit te vinden, uit de ratrace te stappen en het leven te gaan leiden waar je al zolang van droomt. En dat kan ook zeker, zegt expatpsycholoog Niek Rosens, eigenaar van Psycholoog op Afstand, ‘maar vaak niet meteen.’ In dit artikel – dat in samenwerking met deze organisatie tot stand is gekomen – gaan we dieper in op de mentale problemen die kunnen voorkomen tijdens een emigratie. Zodat je je optimaal kunt voorbereiden op je emigratie-avontuur.
Over de expatpsycholoog
Wie z’n koffers aan de andere kant van de wereld (of iets dichterbij, dat maakt eigenlijk niet uit) eenmaal heeft uitgepakt, komt vaak toch een beetje van een koude kermis thuis. Niet meteen, maar na een paar weken of maanden. Je kunt je draai niet echt vinden, voelt je wat eenzaam of verloren, bent moe en raakt snel geïrriteerd. En dat terwijl je je droom leeft!
De expat blues: hartstikke normaal
Het goede nieuws: een beetje moeizaam op gang komen betekent niet dat emigreren de verkeerde keuze was. En je bent verre van de enige die struggelt. Sterker nog, volgens onderzoek lopen mensen die emigreren een verhoogd risico op psychische klachten. Er is zelfs een woord voor: de expat blues.
‘Ik merkte dat Nederlanders in het buitenland behoefte hadden aan hulp in hun eigen taal,’ aldus Niek. ‘Toen wist ik: hier moet een oplossing voor komen.’ Dat werd Psycholoog op Afstand: een team van expatpsychologen voor therapie op afstand – speciaal gericht op die emigratie-hiccups. Dit zijn volgens Niek de vijf dingen die mensen structureel onderschatten als ze gaan emigreren.
1. Wie emigreert, neemt zichzelf gewoon mee
Duhh, denk je misschien, maar toch is dit een van de grootste emigratie-gerelateerde valkuilen. Veel mensen vertrekken met het idee dat ze ergens anders helemaal opnieuw kunnen beginnen. En alhoewel een nieuwe omgeving, nieuwe gebruiken, nieuwe vrienden en een nieuwe energie zeker helpen om ook een nieuwe versie van jezelf te worden, ben je aan het begin gewoon nog steeds… jezelf.
On steroïds zelfs, zou je kunnen zeggen, want uit onderzoek blijkt dat je psychische patronen in perioden van stress juist zichtbaarder worden. Niek: ‘Je kunt minder leunen op je vertrouwde netwerk, waardoor patronen – denk bijvoorbeeld aan introversie of vermijding – ineens veel meer aan de oppervlakte komen.’ Wat je in Nederland deed om met stress om te gaan (je effectieve én minder effectieve copingstrategieën) doe je in Spanje of Portugal ook – en misschien nog wel meer.
2. Je aanpassen aan een ander land is mentaal hard werken
Tuurlijk gun je jezelf de tijd om te wennen. Een nieuwe taal, nieuwe cultuur, nieuwe regels… het is allemaal niet niks. Maar veel mensen die emigreren onderschatten hoe intens dat proces is voor je brein. Er is zelfs een woord voor: acculturatiestress. Het zit ‘m niet alleen in de gesprekken waarbij je je niet goed verstaanbaar kunt maken of het papierwerk dat je niet begrijpt. ‘Waar ik vooral van stond te kijken was de impact van de allerkleinste veranderingen,’ zegt Merel, die in 2017 naar Spanje emigreerde.
‘Alles, maar dan ook echt álles was nieuw, anders, lastig, tijdrovend en vooral: energy draining. De simpelste dingen lukten niet of gingen mis. Ik voelde me intens dom en incapabel. Toen ik erachter kwam dat Spanje het concept van “drogisterij” niet kent en ik bij god geen idee had waar ik dan mijn vertrouwde L’Óreal haarverf moest kopen – gewoon in de supermarkt, bleek later –, barstte ik bijna uit elkaar van frustratie.’
En dan komt er vaak nog een schuldgevoel bovenop, want hallo, zou je niet de tijd van je léven moeten hebben?
3. Emigreren zorgt voor een milde identiteitscrisis
Wat is er eigenlijk nog van je over zonder je werk, je vaste routines, de borrel met vrienden op zondagmiddag en de sportschool om de hoek waar je altijd drie keer in de week te vinden was? Wie ben je met een andere taal, kledingstijl en activiteiten die niet al jaren de jouwe zijn? Emigreren zet je identiteit op losse schroeven. Je oude identiteit heb je grotendeels in Nederland achtergelaten, de nieuwe moet nog ontstaan. Niek: ‘Dat kan zorgen voor onzekerheid, existentiële vragen en tja, toch een soort kleine identiteitscrisis.’
4. Stellen zijn na een emigratie (te?) erg op elkaar aangewezen
‘Het sociale netwerk van koppels bestaat vaak vooral uit vluchtige contacten,’ zegt Niels. ‘Je bent daardoor erg op elkaar aangewezen en daardoor wordt je wereld paradoxaal genoeg eigenlijk juist heel klein.’ Psycholoog op Afstand heeft niet voor niets verschillende ervaren relatietherapeuten in haar team.
5. Ook de grootste veranderingen worden uiteindelijk ‘gewoon’
Hulp van een professionele expatpsycholoog
Als er één ding duidelijk moge zijn dat is het dat het niet betekent dat je hebt gefaald als je mentaal struggelt met je emigratie. Sterker nog: het betekent dat je midden in het aanpassings- en vernieuwingsproces zit. Want juist omdát emigreren zo confronterend is, is het het perfecte moment om die nieuwe versie van jezelf tot leven te roepen. Ineens zie je duidelijker waar je tegenaan loopt – en wat je anders wilt.
De (gz-)psychologen van Psycholoog op Afstand zijn niet alleen officieel gecertificeerd, maar ook nog eens ervaringsdeskundigen. Vanuit verschillende plekken op de wereld verzorgen ze therapie voor Nederlanders en Vlamingen in het buitenland. Ware ‘expatpsychologen’, dus.
Ze kunnen je bijvoorbeeld helpen met:
- je plek leren vinden in het buitenland;
- nieuwe routines en gewoonten opbouwen;
- stressklachten, onzekerheid en angst verminderen;
- omgaan met heimwee of eenzaamheid;
- problemen binnen je relatie of gezin oplossen.
Niek: ‘De kracht van Psycholoog op Afstand is ons team van ervaringsdeskundigen met verschillende specialisaties, waardoor we veel aandacht kunnen besteden aan de juiste match tussen psycholoog en cliënt. Als de klik er onverhoopt toch niet is, koppelen we een cliënt opnieuw. Ook de behandeling is volledig op maat gemaakt en de gesprekken zijn 24/7, in elk tijdzone, in te plannen.’
Kennismaken met Psycholoog op Afstand is gratis en vrijblijvend. Meer info vind je op psycholoogopafstand.nl.
Hebben we je geïnspireerd om te emigreren?
- Download onze 2 gidsen (Huis kopen in Spanje & Emigreren naar Spanje)
- Vraag een American Express creditcard aan via deze link en ontvang gratis punten (afhankelijk van de kaart die je kiest) die je kunt inruilen voor vliegpunten. Deze kaart kun je na een jaar beëindigen. Je spaart ook punten als je betaalt met je Amex-kaart in winkels en online.
- Meld je aan via deze link voor Cashback XL. Boek je Booking.com-verblijf via deze link en ontvang een deel van de commissie terug. Geldt ook voor andere aankopen!
- Bestel de Lonely Planet van Andalusië op Bol.com en bereid jezelf voor
- Je levensstijl helemaal omgooien en als digital nomad naar Spanje? Dan mag je onze ultieme digital nomad guide niet missen!
- Geen enkel reisverslag missen? Laat hieronder je e-mailadres achter en ontvang een automatische mail bij een nieuw reisverslag. Je kunt je hier altijd weer voor uitschrijven.
